Bytom Odrzański

"Wizytówka Ziemi Lubuskiej" jeżeli tak piękne hasło promuje Bytom Odrzański to musi mnie tutaj spotkać coś wyjątkowego. No i proszę: był KOT, piękny rynek, moje dziecko wrzuciło zdobyczne wiadro do fontanny, nowa znajomość, był nawet bocian.

 Miły gościu zdaj się na czarnego kocura, który przez cztery wieki nie skąpił nikomu opieki, a teraz pomoże tobie, gdy podochocony nie będziesz wiedział, w które zmierzać strony.

Taka oto informacja wita nas na rynku. Nie ma czasu na picie  (no chyba,że dopiero na festynie w Siedlisku),  więc nie potwierdzę jak to jest z tym kotem. Mit nie jest ani obalony ani potwierdzony.

2. Po lewej stronie zdewastowany kościół ewangelicki, po prawej całkiem nowoczesna szkoła.

3. Kościół ewangelicki wybudowany w latach1741-1746. Neogotycka wieża powstała w 1846 roku. Obecnie jest zdewastowany a w  2006 r. obiekt zakupiła fundacja archeologiczna z przeznaczeniem na magazyny.

4. renesansowy portal z kartuszami herbowymi rodu Schönaichów.

 5.

6/7.

8.

9.  W centrum znajduje się prostokątny rynek, od którego odchodzi 7 ulic, oraz przepiękny ratusz. Całość tworzy niesamowity widok i  zalicza się do najładniejszych rynków w Polsce. Rynek otaczają starannie zrekonstruowane stylowe kamieniczki z XVII i XVIII w. (każda w innym stylu).

Rynek panorama 

10. Późnorenesansowy ratusz z lat 1602-1609

11.

12.

13. Kamienica - "Hotel pod Złotym Lwem"

 14.

15.

 16.

17.

18.

19.Na rynku znajduje się fontanna z XIX w. z figurką siusiającego chłopca

20.

21. Promenada, na pewno jest piękna. Niestety dziecko za bardzo kocha wodę i musimy omijać takie atrakcje szerokim łukiem, w przeciwnym razie utykamy na długie godziny!

22.

23.  Na cmentarzu urządzono lapidarium i w murze otaczającym kościół odnaleźć można całkiem interesujące całopostaciowe płyty nagrobne i epitafia. Zachowało się tu ok. 100 płyt z okresu  XVI do XIX wieku. W trakcie fotografowania kilka babć patrzyło na mnie jak na potencjalnego złodzieja płyt.

24.

25/26

 27. O gustach się nie dyskutuje, ale ten nagrobek jest straszny...

28. Za ogrodzeniem cmentarza znajduje się skwerek udający park miejski. Rośnie w nim kilka sędziwych dębów, 6 z nich posiada status pomnika przyrody.

29/30.

31. Kościół parafialny pod wezwaniem świętego Hieronima, gotycki z XIV-XVII wieku, przebudowany w XVIII wieku. W wieżę kościoła wmurowano 5 krzyży pojednania.    

32.

33.
Pierwszy z krzyży o wymiarach: 116 x 71 x 17 cm wmurowany jest w naroże ściany kościoła na prawo od głównego wejścia (W) od strony południowej.

Drugi krzyż – o wymiarach 71 x 59 x 25 cm, wmurowany poziomo w naroże ściany kościoła, nad krzyżem pierwszym od strony zachodniej. Posiada ryt przedstawiający łopatę (57 x 20 cm).
 Istnieje podanie, że pewien porywczy majster budowlany zabił swojego, niezbyt zręcznego ucznia – pomocnika.

prawy narożnik wieży

34.

Trzeci – o wymiarach 98 x 58 x 15 cm, wmurowany poziomo w naroże ściany kościoła, na lewo od głównego wejścia (W) od strony wschodniej. Posiada ryt noża (sztyletu). 

Czwarty – o wymiarach: 84 x 50 x 16 cm, wmurowany poziomo w naroże ściany kościoła, na lewo od głównego wejścia (W), poniżej krzyża nr 3 od strony północnej. Posiada ryt miecza.

Piąty – o wymiarach: 109 x 59 x 15 cm, wmurowany poziomo w naroże ściany kościoła, na lewo od głównego wejścia (W), powyżej krzyża nr 3, od strony północnej. Posiada wyrytą dzidę.

lewy narożnik wieży

35.

 36.

37.

38.

39.

40. Przy ww kościele znajduje się pomnik papieża. Z ciekawości zawsze oglądam podobizny JPII bo to co niektórzy "twórcy" potrafią wyrzeźbić woła o pomstę do nieba. Ten papież jest nawet do siebie podobny.

41. I na sam koniec... Wsiadamy już do auta, odwracam się w prawo a tam bocian na kominie. Tyle wygrać :)

Wierzbna- pałac, długi dom i krzyże

Majątek w Wierzbnej został sprzedany w 1403 roku opactwu cystersów krzeszowskich. W ten sposób stali się oni gospodarzami znacznej części wsi, lecz nie kościoła i przynależnych mu ziem, gdyż te znajdowały się w rękach innych cystersów - kamienieckich.

Przez wiele lat dochodziło do konfliktów aż wreszcie w roku 1585, gdy mnisi z Kamieńca Ząbkowickiego sprzedali ją cystersom krzeszowskim. Pod zarządem tych ostatnich placówka została przekształcona w prepozyturę opactwa, w pobliżu kościoła zbudowano okazały klasztor, a obok niego - przy wykorzystaniu murów średniowiecznej wieży - w latach 20. XVIII w. powstał pałac, mający pełnić funkcję letniej rezydencji samego opata.

Rok 1810 przyniósł sekularyzację (upaństwowienie) majątków cystersów na Śląsku. Zniszczone przez wojnę, nękane kolosalną dziurą budżetową Państwo Pruskie przejęło majątki zakonne i rozpoczęło ich sprzedaż - w ten sposób nowym właścicielem pałacu został pruski minister von der Goltz. Po nim mieszkała tu rodzina von Malttzan, a następnie Goldsmied, od której w 1859 roku posiadłość nabyli von Waldenburgowie.

Drugą wojnę światową cały zabytkowy kompleks przetrwał bez zniszczeń, największa dewastacja obiektu miała miejsce w latach 90. XX w. źródło

google map

Ponieważ majatek został mocno zdewastowany były plany wypisania go z rejestru zabytków.  Po przejęciu przez  fundację „Zamek Chudów” uporządkowano otoczenie pałacu i park oraz opróżniono pałac z zalegających  śmieci i gruzu oraz nastąpiła rekonstrukcja dachu  nad pałacem.
W 2009 roku rozpoczęto odgruzowywanie ruin tzw. Długiego Domu.

Od 2012 roku obiekt ma nowego właściciela.

Mapa
1

kościół, pałac, Długi Dom

2. Romański kościół p.w. Wniebowzięcia NMP z 1230 r

3.

4.

5.

6.

Jedno ze skrzydeł pałacu (wschodnia cześć) zostało zidentyfikowane jak wieża mieszkalna. "Do wys. 9,3 m zachowała mur z łamanego kamienia z narożnikami ze starannie obrobionych ciosów. Prostota form użytego detalu i faktura(...) mogą jedynie potwierdzi określony w źródłach czas budowy wieży od końca XIV do połowy XVw. [1]"

Ale...

Dla interesujących się obiektem nowa wiadomośc. W dotychczasowej literaturze utrwalił się pogląd, że wieże mieszkalną, która stanowi obecnie lewe skrzydło Pałacu Opata zbudowała rodzina von Rohau. Dokładne badania niektórych tynków i murów przeprowadzone w latach 2009 - 2011 nieco zachwiały tym poglądem. Zaczęło się od tego, że w jednym z otworów maculcowych, które są pozostałościami po drągach i belkach wkładanych w ściany budowli, a które służyły do podtrzymywania rusztowań znalazł się całkiem spory kawał takiego drąga, który pozostał w murze, bo się po prostu ułamał w czasie kiedy rusztowania były usuwane. Otóż badanie metodą C14 wydatowały ten drąg na XIII wiek. Czyli około 200 lat wcześniej niż aktualne datowanie. Po otrzymaniu tej wiadomości ponowne dokładne oględziny budowli wykazały, że ciosy granitowe, z których zbudowane narożniki wieży mieszkalnej wykonane są w identyczny sposób jak ciosy granitowe, z których zbudowany jest pobliski kościoł datowany na lata 20-te XIII wieku. I jeszcze jedna konstatacja. Pobliskie wzgórze Skałka, na którym archeolodzy udokumentowali istnienie jakichś budowli zakończyło swoje funkcjonowanie również w XIII wieku. Wszystko to pozwala postawic śmiałą, lecz jeszcze słabo udokumentowaną tezą, że wieża mieszkalna została zbudowana w tym samym czasie co kościoł. Były to chyba najstarszy na Śląsku kompleks składający się z kościoła i wieży mieszkalnej zbudowany nie przez księcia, ale przez możnowładcę. źródło

7.

8.

9.

10.

11.

12.

13.

14. Ruina budynku klasztornego (tzw. Długi Dom)

tzw. Długi Dom

15.

16.

17.

18.

19.

20. Zabytkowy park i grupa pięciu  krzyży pojednania. Pierwotnie stały w innych miejscach. Zostały zebrane i ustawione w pobliżu kościoła,  szósty krzyż znajduje się przy dawnej szkole.

21.

22. Na koniec przystanek autobusowy...

[1] M. CHorowska , Rezydencje sredniowieczne na Śląsku