Inowłódz- wieś z przeszłością

 

     Inowłódz należy do najstarszych miejscowości  w Polsce i już od XIV w. posiadał prawa miejskie. Do połowy XVII w. był nawet miastem królewskim a w miejscowym  zamku rezydowali kasztelanowie, częstym gościem byli Władysław Jagiełło oraz królowa Bona. Początek upadku miasta wiąże się z potopem szwedzkim i chociaż bitwa pod Inowłodzem została wygrana, to zamek został wysadzony a miasto zniszczone. 

W 1870 Inowłódz traci prawa miejskie, ale pewną szansę na rozwój daje odkrycie leczniczych wód mineralnych. Ledwo podjęto próbę przekształcenia wsi w ośrodek wypoczynkowo-uzdrowiskowy a zaraz wybuchła I wojna światowa. Miejscowość znalazła się na linii frontu co skutkowało znacznymi zniszczeniami (budynki, wille letniskowa, lasy) i zanim się z tym uporano... wybuchła II wojna. 

Niemcy dość szybko zajęli Inowłódz i wprowadzili swoje zasady, miejscowa ludność próbowała stawić opór co skończyło się mordem na 30 osobach. W 1941 roku hitlerowcy tworzą getto, nie działa długo bo już w 1942 przewieźli wszystkich do Tomaszowa a stamtąd do obozów zagłady. 

Właśnie dziś, 27 stycznia, obchodzimy rocznicę wyzwolenia obozu Auschwitz-Birkenau przez  żołnierzy Armii Czerwonej. Naziści wymordowali niewiarygodne ilości ludzi zmieniając na zawsze nasz krajobraz kulturowy.

Trzeba Wam wiedzieć,że tuż przed wybuchem wojny mieszkało tu ok. 500 Żydów.

Po wojnie wróciły 2 osoby.

Tak po prawdzie, to śladami istnienia innej kultury są: synagoga i resztki kirkutu. 
Synagoga przy ul Tuwima (na zdjęciu poniżej) to obecnie sklep spożywczy a cmentarz znajduje się... na terenie kopalni chalcedonitu.
Bareja ciągle żywy.
.

W czasie wojny synagoga została zdewastowana, później służyła za magazyn soli, w 1975 była siedzibą biblioteki. Kilka lat później przeprowadzono remont i odkryto ciekawe polichromie. Gmina Żydowska nie była w stanie utrzymać budynku i wystawiono go na sprzedaż. 

W taki właśnie sposób, w dawnym żydowskim miejscu modlitwy handluje się wódą i mięsem.
Jak spojrzycie na mapę google <klik> to miejsce jest podpisane "Sklep w Synagodze".

  

www.pansamochodzik.org.pl

Do cmentarza prowadzi drogowskaz ustawiony przy ulicy Spalskiej (300 metrów na północ od drogi) a dalej jedziemy polną dróżką jak w rajdzie Paryż-Dakar.

Niewielki cmentarzyk znajduje się w lasku otoczonym przez działania kopalni. 

Nie należy do starych nekropolii, został założony dopiero w 1820 lub 50 roku. Na jego terenie zidentyfikowano 28 płyt lub ich części a poprzednia inwentaryzacja wykazywała 53 płyty.

Cmentarz z czasów I wojny światowej. Bardzo ładnie położony, w środku lasu. 

Spoczywają tu głównie żołnierze niemieccy, którzy zginęli w czasie walk toczących się w grudniu 1914 roku w rejonie Inowłodza pomiędzy armią niemiecką, a siłami rosyjskimi. 

Jedziemy do kościółka św. Idziego, tuż pod nim znajduje się  pomnik W.Hermana i B.Krzywoustego.

Kościół wzniesiony w stylu romańskim prawdopodobnie na przełomie XI/XII wieku. Niestety nie zachowały się dokumenty z początku istnienia świątyni. Obok funkcji sakralnych, pełnił również funkcję obronną. Usytuowany na wysokim wzgórzu w czasie zagrożenia wielokrotnie dawała schronienie miejscowej ludności. Fundację kościoła przypisuje się Władysławowi Hermanowi (stąd i ten pomnik na zdjęciu powyżej). 

Drewniany domek przy głównej drodze :)

I jeszcze jeden, który po dokładniejszym przestudiowaniu przewodnika okazał się być...jedynym pożdowskim budynkiem we wsi.

Obronna, gotycka warownia wzniesiona za panowania Kazimierza Wielkiego. Budowę datuje się na okres 1356-1370. Zamek posadowiony w dolinie Pilicy, w miejscu o naturalnych walorach obronnych, na szlaku handlowym, strzegł komory celnej i przeprawy na Pilicy. Budowla została wniesiona z miejscowego rdzawobrunatnego piaskowca, na rzucie regularnego czworoboku o powierzchni około 1500 m2. 

Od 2008 roku prowadzone są prace mające na celu konserwację i utrwalenie ruin oraz częściową rekonstrukcję zamku.

I kończymy wycieczkę widokiem na kościół :)

Łambinowice cz. III-stary cmentarz jeniecki

   

   Pora na ostatni wpis z wizyty w  Łambinowicach,Miejscu Pamięci Narodowej. Udajemy się do miejsca oznaczonego literką "C", nie będzie problemu z odnalezieniem go w terenie gdyż znajduje się przy drodze.

    Cmentarz został założony w II połowie XIX w. i  jego najstarsza część  pochodzi z okresu wojny prusko-francuskiej (1870–1871). W następnych latach sytuowano tu  groby niemieckich żołnierzy przebywających na poligonie.

W czasie I wojny światowej, na terenie obok istniejącego cmentarza, chowano zmarłych jeńców-żołnierzy państw ententy z pobliskiego zespołu niemieckich obozów jenieckich. Wtedy przybyło ok. 7 tys. nowych mogił oraz kilka pomników.  

Po zakończeniu I wojny światowej, pochowano tu kilkudziesięciu niemieckich imigrantów (w tym dzieci) z terenów włączonych do Polski,którzy przebywali w Lamsdorf, głównie w związku z istnieniem tu w latach 1921–1924 niemieckiego obozu dla imigrantów.

W połowie lat dwudziestych przeprowadzono również częściową ekshumację i przetransportowanie zwłok jeńców państw zachodnich (Brytyjczyków, Francuzów, większości Włochów i przypuszczalnie Belgów), a w następnym dziesięcioleciu połączono obydwa cmentarze w jeden.  

Podczas II wojny światowej na hektarowym cmentarzu znów rozpoczęto grzebanie jeńców, zmarli oni w niemieckich obozach jenieckich utworzonych po raz kolejny w Lamsdorf. Nie jest znana ich dokładna liczba. Z ekshumacji prowadzonych na przełomie 1945/1946 r. wiadomo, że ok. 4 tys. jeńców radzieckich pochowano w zbiorowych mogiłach poza ogrodzeniem cmentarza, po jego zachodniej i północno-wschodniej stronie. Ślady po grobach żołnierzy innych armii nie zachowały się. Wyjątkiem są jamy po ekshumacji zwłok jeńców brytyjskich i wywiezieniu ich do kraju oraz na cmentarze centralne (np. do Krakowa). Pochówek na cmentarzu zakończono w 1945 r. [źródło CMJW]

Przy wejściu na cmentarz znajduje się kopiec informujący o istnieniu niemieckiego poligonu. 

 Myślałam,że cmentarz w Starych Łysogórkach jest duży, tutaj nastąpiło totalne zaskoczenie bo ten cmentarz jest ogromny! Ciężko jest wybrać jedną ścieżkę aby zobaczyć jak najwięcej. Układ cmentarza zmusza nas do kluczenia, zawracania, w zamyśleniu wędruję długimi alejkami i mimowolnie czytam nazwiska na krzyżach. 
W kilku miejscach znajdują się pomniki ku pamięci jeńców i żołnierzy z danego kraju.

  

Poszczególne miejsca pochówków są oznaczone tabliczkami, niestety część została zniszczona lub pomalowana farbą.

Pomnik poświęcony żołnierzom pruskim i niemieckim.

 Pomnik jeńców serbskich

Pomnik poświęcony jeńcom rosyjskim, inskrypcja została zapisana w językach rosyjskim,niemieckim,polskim,francuskim,hebrajskim i arabskim.

Pomnik poświęcony żołnierzom francuskim

 Pomnik poświęcony jeńcom brytyjskim

Pomnik poświęcony jeńcom włoskim, niestety tabliczkę ktoś zabrał ze sobą.

Na cmentarzu znajdują się również cywilne groby m.in osób związanych bezpośrednio z obozem (sanitariuszki z obozowego lazaretu), nadleśniczego  oraz  dziecięce mogiły.

Żydowski grób na cmentarzu, tu spoczywają w pokoju ciała dwóch braci Israel Hershtair, i Chaim Hershtair. Nie jest to jedyny żydowski ślad w tym miejscu.

Jesteśmy przy granicy cmentarza i wczesną wiosną można wśród drzew dostrzec resztki zabudowań obozu jenieckiego.

W poprzednim poście pokazałam zrekonstruowany obóz jeniecki stalag 318/VIII F, 

natomiast w łambinowickim muzeum znajduje się makieta odtwarzająca wygląd obozów. 

Jedno z drzew rosnących na cmentarzu jest oplecione przez bluszcz pospolity(Hedera helix) o sporych rozmiarach.

I to już ostatnie spojrzenie na nekropolię, żegnamy Łambinowice-Lamsdorf.